سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵

فاطمه بنت حسن نقطه اتصال دو امام در جریان امامت

امام محمد باقر(ع) نخستین امام از فاطمه بنت الحسن یعنی از نسل پاک امام حسن علیه‌السلام و هم امام حسین علیه‌السلام هستند و به سبب این کرامت به لقب «هاشمیٌ مِن هاشِمییّن وَ عَلَویٌّ مِنْ عَلَوییّن وَ فاطِمیٌّ مِنْ فاطِمییّن» نایل شدند.

imambaqer_2

زهرا رضوانی/

 امام حسن علیه‌السلام نام دخترشان را به یاد مادر بزرگوار خود فاطمه نهادند. فاطمه صدیقه تنها همسر دائمی امام زین العابدین علیه‌السلام کنیه اش «امّ‌‌‌‌‌‌‌‌‌عبدالله» است. عبدالله برادر بزرگتر امام محمدباقر علیه‌السلام و از بزرگان زمان خود است.


مادر هشت امام شیعه

 در پی ازدواج حضرت فاطمه بنت الحسن سلام‌الله‌علیها و امام سجاد علیه‌السلام امام پنجم متولد شدند که به مرتبتی بزرگ رسیدند، چرا که نخستین امام از نسل پاک امام حسن علیه‌السلام و امام حسین علیه‌السلام هستند و به سبب این کرامت به: «هاشمیٌ مِن هاشِمییّن وَ عَلَویٌّ مِنْ عَلَوییّن وَ فاطِمیٌّ مِنْ فاطِمییّن» نایل شدند.
از آن پس امامت از نسل حسنین علیه‌السلام امتداد یافت و ائمه بعدی از امام باقر علیه‌السلام تا امام مهدی عجل‌الله‌تعالی به این کرامت مفتخر شدند که از نسل سبطین پیامبر صلی‌الله‌وعلیه‌و‌آله باشند و فاطمه بنت الحسن مادر هشت امام شیعه و مصداقِ «ارْحام مطَهَّره» است که در زیارت وارث وارد شده است.

همردیف انبیا و شهدا
مادر امام باقر علیه‌السلام القابی مانند فاضله، عالمه، صالحه دارند ولی آن صفتی که برای ایشان مشهورتر است صدیقه به معنای بسیار راستگوست. امام صادق علیه‌السلام روزی از جده‌شان یاد کرد و درباره‌اش فرمود: «او زنی راستگو بود که در خاندان امام حسن زنی همانند او یافت نشد.» (۱)
در آیه ۶۹ سوره نساء، «صدیقین» در ردیف انبیا، شهدا و صالحین قرار گرفته‌اند.
امام صادق علیه‌السلام در جایی دیگر می‌فرماید: « او از زنان مؤمنه، پرهیزکار و نیکوکار بود و خداوند نیکوکاران را دوست دارد».(۲)

 

سلام محمد(ص) به فرزندش محمد

ابوجعفر، امام محمدباقر علیه‌السلام، در یکم ماه رجب سال ۵۷ هجری در شهر مدینه، به دنیا آمد.
پدر بزرگوارشان نام این فرزند را «محمّد» نهادند. این نام را سال‌ها پیش، پیامبر اکرم صلی‌الله‌وعلیه‌و‌آله بر او نهاده بود. در این باره محمد‌بن مسلم می‌گوید:
«در کنار جابر بن عبداللّه انصاری (از اصحاب رسول خدا صلی‌الله‌وعلیه‌و‌آله) نشسته بودیم که امام سجاد علیه‌السلام همراه فرزند خردسال خود وارد مجلس شد. امام سجاد علیه‌السلام به فرزندش فرمود: «عمویت را ببوس». کودک به سوی جابر آمد و پیشانی او را بوسید. جابر که در آن روزگار بینایی خود را از دست داده بود، پرسید: این کودک کیست؟ امام فرمود: «او فرزندم محمد است.» جابر او را در آغوش کشید و گفت: ای محمد! رسول خدا به تو سلام رسانید. »

آنگاه جابر گفت: در خانه رسول خدا صلی‌الله‌وعلیه‌و‌آله بودم که او مشغول سرگرم کردن حسین علیه‌السلام بود. در این هنگام، به من رو کرد و فرمود: «ای جابر فرزندم حسین علیه‌السلام دارای فرزندی خواهد شد که نامش علی علیه‌السلام و علی نیز صاحب فرزندی می شود که نامش محمد علیه‌السلام است. اگر او را ملاقات کردی، سلام مرا به او برسان و بدان که پس از دیدار او به پایان زندگی نزدیک شده‌ای.» محمد بن مسلم می‌گوید: «سخن جابر تحقق یافت و پس از مدتی کوتاه از دنیا رفت. او تا پیش از این دیدار همواره می‌گفت: ای باقر، کجایی! تا روزی که آن حضرت را ملاقات نمود… .» (۳)

مکتب امام باقر علیه‌السلام و تربیت شاگردان
حضرت امام باقر علیه‌السلام در سال ۹۵ هجری یعنی در سی وهفت سالگی به امامت رسید و رهبری شیعه رابه عهده گرفت. در این هنگام امت اسلامی همچنان تحت سیطره امویان بود اما به دلیل اختلافاتی که با  بنی عباس داشتند، قدرت شان رو به افول بود . امام باقر علیه‌السلام فرصتی یافتند که تشیع را احیا کرده و شاگردان بسیاری را جهت نشر و توسعه علوم اسلامی تربیت کنند. شیخ الطائفه (محمد بن حسن طوسی) در کتاب رجال خود، اصحاب و شاگردان امام باقر علیه‌السلام را که از آن حضرت نقل حدیث کرده‌اند ۴۶۲ مرد و زن دانسته است. در این میان سرآمد شاگردان، ابان بن تغلب، محمدبن مسلم ثقفی، زراره بن اعین و ابوبصیر یحیی اسدی هستند که هرکدام دریایی از علم و معرفت بودند.

عظمت مادرم
امام محمد‌باقر علیه‌السلام درشأن مادرشان می‌فرمایند: «مادرم کنار دیواری نشسته بود، ناگاه دیوار شکاف برداشت و صدای مهیبی به گوش رسید، مادرم با دستش اشاره کرد و گفت: نه، به حقّ مصطفی، خداوند به تو اجازه فرو افتادن ندهد. پس دیوار در هوا معلق ماند، تا آن‌گاه که از کنار آن گذشت. پس پدرم (امام سجاد علیه‌السلام) به سبب دفع آن خطر، صد دینار صدقه داد».(۴)

محدثه
در بخشی از حدیث مفصلی از امام صادق علیه‌السلام درباره مادران ائمه علیه‌السلام آمده  است: چون یکی از مادران ائمه علیه‌السلام به یکی از ایشان حامله شود… در این ایام صدای ملائکه را در خانه خود بسیار می شنود.(۵)
با این توصیف، مادران ائمه علیه‌السلام از جمله «ام‌عبدالله‏» دارای مقامی بوده که لااقل در ایام حمل امام باقر علیه‌السلام صدای ملائکه را می‌شنیده است و این ویژگی مصداق مُحدَّثه بودن است. در کتاب «محدَّثات شیعه» نیز از فاطمه همسر امام سجاد علیه‌السلام به نام «محدَّثه» یاد شده است.(۶)

حدیث ظهور
عمیره دختر نفیل از شاگردان مادر امام باقر علیه‌السلام می‌گوید: «شنیدم که دختر حسن بن‏ علی علیه‌السلام فرمود: «ظهوری که منتظر آن هستید تحقق پیدا نمی‌کند تا آن زمان که بعضی از شما از بعضی دیگر دوری کنند و برخی از شما برخی دیگر را لعن کنند و گروهی از شما آب دهان بر صورت گروهی دیگر بیندازد؛ تا آن‌جاکه جمعی از شما بر کفر جمعی دیگر شهادت دهند». پرسیدم: در آن زمان خیر در چیست؟ فرمود: «خیر تمامش در ظهور است. در آن روز قائم ما قیام می‌کند و تمام آن دشمنی‌ها را از بین می‌برد».(۷)

بانوی عاشورایی به همراه کاروان
فاطمه بنت الحسن در واقعه عاشورا در حالی که امام باقر علیه‌السلام حدود چهارسال داشت، به همراه همسر و فرزندانش در کاروان حضور یافت و در کنار عمه اش زینب علیه‌السلام به اسرا کمک می کرد و در مصیبت ها با همسر و عمه بزرگوارش شریک بود.

زیارتگاه فاطمه صدیقه سلام‌الله‌علیها
از زمان و چگونگی وفات این بانوی بزرگوار در منابع تاریخی مطلبی وجود ندارد ولی مدفن شریف‌شان در عراق هشت کیلومتری «حله» است که دوسال پیش به همت هنرمندان اصفهانی ضریح مطهرشان نصب شد.

 پی نوشت:
۱. اصول الکافی، ج۱، ص۵۳۶ امام صادق(ع)
۲. اصول کافی، جلد ۲ صفحه ۱۶۳
۳. تاریخ الیعقوبی ج ۲، ص۲۹۰
۴. اصول الکافی، ج۱، ص۵۳۶.
۵. منتهی الامال، ج۲، ص ۱۷۴
۶. ا محدثات الشیعه، دکتر نهلا غروی نائینی،ص۲۴۰
 ۷. بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۱۱، ح۵۸

/انتهای متن/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

کلیه حقوق متعلق به مجتمع رسانه ای اطلس می باشد