شنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۵

زن مقتدری که بیمارستان نجمیه را ساخت

وضعیت درمان و نبود یک بیمارستان مدرن در تهران نجم السلطنه را به فکر انداخت تا در این باره اقدامی کند.

لیلا صادقی/

ملک تاج نجم السلطنه نوه عباس میرزا و دخترعموی ناصرالدین شاه بود. مادرش دختر بهمن میرزا بهاءالدوله و نوه فتحعلی شاه و پدرش فیروز میرزا نصرت الدوله فرمانفرما بود.

 

ازدواج ملک تاج

ملک تاج به رسم شاهزادگان قاجار تربیت و بزرگ شد و در سن پانزده سالگی با مرتضی  قلی خان وکیل الملک ثانی کرمانی حاکم کرمان (۱۲۸۴تا ۱۲۹۶ه ق) که از او بسیار بزرگتر و دارای همسر و اولاد بود، ازدواج کرد. یکی از دلایل فیروز میرزا نصرت الدوله (پدرش) برای موافقت با این ازدواج تحصیلات نظامی مرتضی  قلی خان در روسیه بود که این امر  در آن زمان امری بدیع و امتیازی بالا محسوب می شد. مهریه عروس ۴/۵ دانگ از قریه اسماعیل آباد یکی از ده های حاصلخیز کرمان بود که مهریه قابل ملاحظه ای حساب می شد.

پس از مراسم ازدواج در تهران عروس با کالسکه به کرمان رفت . ملک تاج از این ازدواج دارای دو دختر به نام های زرین تاج خانم ملقب به شوکت الدوله و ملوک خانم ملقب به عشرت‌الدوله شد. ما همسر نجم السلطنه پس از مدتی فوت کرد.

 

ازدواج دوم که مصدق ثمره آن بود

 با فوت همسر اول نجم السلطنه، او  برای بار دوم در سال ۱۲۶۰ هـ. ش با میرزا هدایت‌الله وزیر دفتر، پسرعمو و شوهرخواهر میرزا یوسف آشتیانی، ازدواج کرد. حاصل این ازدواج هم دو فرزند بود، آمنه دفترالملوک و محمد مصدق که بعدها نخست‌وزیر و یکی از چهره‏‌های معروف تاریخ ایران شد. این همسر او هم مدتی بعد بر اثر ابتلا به وبا درگذشت.

با درگذشت میرزا هدایت الله بار دیگر نجم السلطنه تنها شد. حالا با تجربیات این سال ها خود می توانست  اداره امور را به دست بگیرد.

 

یک ازدواج دیگر

دو سال بعد نجم السلطنه به عقد ازدواج میرزا فضل‌الله خان طباطبایی دیبا، منشی مظفرالدین شاه درآمد. این زندگی مشترک او نیز در سال ۱۲۸۵ هـ. ش با مرگ میرزا فضل‌الله خان پایان یافت. حاصل این ازدواج هم پسری با نام ابوالحسن خان ثقه‌الدوله بود.

 

بیمارستان نجمیه ساخته می شود

این زن مقتدر قجری در آستانه هشتاد سالگی تصمیم می گیرد بیمارستان نجمیه تهران را در ملک خود در خیابان یوسف‌آباد (حافظ کنونی) که از همسرش فضل الله خان دیبا به ارث برده بود بسازد. نجم السلطنه برای مخارج این بیمارستان درآمد چندین ملک خود را وقف کرد و تا زمانی که خود زنده بود نظارت بر امور آن را برعهده داشت. پس از آن طبق وقفنامه، تولیت به دست دکتر مصدق و بعد از وی به میرزا ابوالحسن خان ثقه الملک و پس از این دو پسر به فرزندان اکبر این دو پسر تعلق می‌گرفت. او همچنین نظارت بر این بیمارستان را به دخترانش زرین‌تاج شوکت‌الدوله، ملوک خانم عشرت‌الدوله و ایران (آمنه) دفتری یا دفترالملوک واگذار کرد. این بیمارستان در ۱۵ آذر ۱۳۰۸ افتتاح شد و تا امروز همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

 

شخصا بر ساخت بیمارستان نظارت داشت

پشتکار و علاقه‌ای که او به راه اندازی این بیمارستان از خود نشان داد تا بدانجا بود که در طول چند سالی که بیمارستان ساخته می‌شد، نجم السلطنه با وجود کهولت سن در خانه کوچکی در همان باغ می‌زیست و شخصا به امور ساختمان سرکشی می‌کرد و هر غروب اجرت کارگران را خود می‌پرداخت. به قول یکی از دختران فرمانفرما عمه پیر ۸۰ ساله اش:« زن مسن و کوچک اندامی بود. چادر سیاه بر سرداشت و از در بیرونی وارد اطاق پدرم می‌شد و با حرکت سر جواب تعظیم ما را می‌داد و به سرعت به طرف برادر روانه می‌شد. چهره‌ای سفید داشت با چشمانی درشت و برآمده به رنگ میشی روشن…با وجود کهولت سن اما چابک بود. فکری روشن و گفتاری تند و تا حدی خشن داشت، ولی اغلب شاهزادگان مسن آن دوره آهنگی با تحکم و گفتاری نسبتا درشت داشتند. در آن سن شخصا مشغول نظارت بر ساخت ساختمان بیمارستانی بود که به نام «بیمارستان نجمیه» پای برجاست. زندگانی او ساده و بی آلایش بود و ثروتش را با انرژی بسیار و ایمان راسخ صرف ساختن اولین بیمارستان خصوصی و مدرن تهران کرد.»

 

منبع: زنانی که زیر مقنعه کلاهداری نموده‌اند/انتهای متن/

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

کلیه حقوق متعلق به مجتمع رسانه ای اطلس می باشد