دوشنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۵

بانویی که شیخ مفید به درخواست او «احکام النساء» را نوشت

«من از سیده جلیله فاضله‌ای اطلاع یافتم که مایل به تدوین کتابی هستند مشتمل بر همه احکامی که مکلفین محتاج به آن هستند، و مخصوصاً زنان باید از آن آگاه باشند. او علاقه خود را برای تألیف این کتاب به من اطلاع داده است… .»

banoo

نام کتاب محمد بن حسین بن موسی بن محمد بن موسی بن ابراهیم بن موسی کاظم علیه السلام، آشناتر از نام گردآورنده‌اش است. کتاب شریف «نهج‌البلاغه» از ارزشمندترین کتب شیعه است؛ کتابی که به نقل سخنان، خطابه‌ها و حکمت‌های حضرت علی علیه‌السلام پرداخته است و امروزه، سندی معتبر و مرجعی گران‌قدر برای سخنان ایشان به‌شمار می‌رود. نگاهی به زندگی، خانواده و تربیت مؤلف این اثر ارزشمند، شاید مسیر حرکت و الگو و راهنمایی برای آنانی باشد که به دنبال داشتن بهترین فرزندان هستند.

محمد بن حسین، یا همان سیدرضی، در سال ۳۵۹.ق در بغداد به دنیا آمد. پدر او ابواحمد حسین بن موسی علوی، معروف به طاهر ذوالمناقب، عالم و زعیم و نقیب طالبیان بود و سرپرستی همه آنان و نظردادن درباره مظالم و امیری حج مردم را به‌عهده داشت (۱) و مادرش فاطمه دختر حسن (یا حسین) بن احمد بن حسن بن علی بن عمر الاشرف بن علی بن حسین بن علی بن ابی طالب علیه السلام بود (۲).

فاطمه؛ سیده جلیله و فاضله
جایگاه فضل و کمالات این بانو در حدی بود که شیخ مفید، سرآمد فقهای شیعه، کتاب «احکام النساء» را به درخواست و برای او تألیف کرده و در مقدمه این کتاب می‎نویسد: «من از سیده جلیله فاضله‌ای اطلاع یافتم که مایل به تدوین کتابی هستند مشتمل بر همه احکامی که مکلفین محتاج به آن هستند، و مخصوصاً زنان باید از آن آگاه باشند. او علاقه خود را برای تألیف این کتاب به من اطلاع داده است… .» (۳)

با توجه به این جایگاه و فضل و کمالات این بانوی بزرگ، شاید بتوان گفت، سید رضی و برادرش سید مرتضی، آن‌چه که به دست آورده‌اند را مدیون تربیت و توجه مادرند؛ مادری که در زمانی که پدر مشغول امور دینی و اجتماعی و رتق و فتق امور علویان بود و بعدها گرفتار زندان و تبعید دستگاه ظلم و جور، به تنهایی تربیت این دو کودک را برعهده گرفت و با نظری بلند و همتی عالی، از هیچ کوششی برای رشد و شکوفایی استعدادهای آنان فروگذار نکرد.

فرزندانم را فقه بیاموز!
ابن ابی الحدید در مقدمه شرح نهج‌البلاغه، به نقل از فخار بن معد علوی موسی، داستانی در رابطه با این بانو نقل می‌کند که بیان آن خالی از تذکر نیست؛ او می‌نویسد: شبی شیخ مفید در خواب می‌بیند که حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، به همراه دو فرزندش حسن و حسین علیهماالسلام نزد او آمدند. حضرت پس از سلام رو به شیخ فرمودند: به این دو فقه بیاموز! شیخ درشگفت از این خواب، به محل درس خود می‌رود و ناگهان بانویی باوقار و باکمال را مشاهده می‌کند که دست در دست دو پسرش نزد او می‌آیند. شیخ در برابر ایشان به پا می‌ایستد و بانو رو به شیخ سلام کرده و می‌گوید: من همسر طاهر ذوالمناقب هستم و این دو کودک فرزندان من هستند؛ ایشان را نزد شما آورده‎ام تا علم فقه و احکام بیاموزی. شیخ مفید که خواب خود را تعبیرشده می‌بیند، به گریه افتاده و خواب را برای بانو تعریف می‌کند و با اشتیاق تمام، تعلیم و تربیت آن دو کودک را تا رسیدن به مدارج عالی علمی و عملی برعهده می‌گیرد. خدا نیز آنان را از نعمت خود بهره‌مند گردانید و درهای علوم و فضایل را به روی ایشان گشود تا جایی که در سراسر جهان مشهور شدند (۴).

اگر همه مادران به خوبی و پاکی و وظیفه‌شناسی تو بودند، فرزندانشان از وجود پدر بی‌نیاز بودند
این بانوی بزرگوار در سال ۳۸۵.ق زمانی که از عمر سیدرضی ۲۶ سال بیشتر نگذشته بود، از دنیا رفت (۵). سیدرضی در فراق مادر قصیده‌ای ۶۸ بیتی سرود و به فضایل و کمالات مادر اشاره کرده و در وصف او گفت:

«روزگار را به پاکدامنی و زهد سپری کردی و مشقت‌ها را متحمل شدی
روزهای گرم، روزه گرفتی و شب‌های تار، به عبادت خدا مشغول بودی
هرکس که در این جهان سختی‌های زندگی را به خاطر آسایش بهشت متحمل شود، مغبون نیست
اگر همه مادران به خوبی و پاکی و وظیفه‌شناسی تو بودند، فرزندانشان از وجود پدر بی‌نیاز بودند» (۶)

منابع
۱.    المحامی رشید الصفار، ص۹.
۲.    المحامی رشید الصفار، ص۱۱-۱۲.
۳.    مستدرک الوسائل، ج ۳، ص ۵۱۶.
۴.    شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج ۱، ص ۴۱.
۵.    المحامی رشید الصفار، صص ۱۱-۱۲.
۶.    http://www.tebyan-zn.ir/zanan.html

منبع: مهرخانه /انتهای متن/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

کلیه حقوق متعلق به مجتمع رسانه ای اطلس می باشد