سه شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۵

امام خمینی حضور زنان را «معجزه بزرگ اسلام» نامید

امام خمینی که «معجزه بزرگ قرن» نام گرفته، حضور زنان را در انقلاب «معجزه بزرگ اسلام» مى‌داند و نتیجه «نور ایمان» و «قدرت اسلام و قرآن». امام علت تحول زنان را «اسلامى بودن انقلاب» مى‌شمارد؛ تحولى که «بزرگ‌ترین ثمره انقلاب» و موجب بیداری زنان جهان اسلام بوده است.

imam

مریم عرفانیان/

استاد محمدرضا حکیمی،  از عناصر فرهنگی برجسته و والایی که در ساختن فرهنگ انقلاب اسلامی نقش داشته، درباره امام خمینی (ره) می‌گوید: «امام خمینی از نظر عمل و علم، درک وسیع اسلامی، تقوای اصولی و مراحل باطنی در حد یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های اسلامی در میان عالمان بزرگ اسلام، در طول قرون تاریخ این دین می‌باشد. جامعیت ایشان در علوم اسلامی، تهذیب نفس، پاکی اخلاقی، شور و شوق مناجات، سلوک قلبی، زهد و اعراض از دنیا و شجاعت کم مانند، هوش بیکران در شناخت دسیسه‌ها و نیرنگ‌ها، قطع علاقه از هر چه غیر از حکمت و حقیقت است. دلنشین بودن سیما و حسن هیئت ظاهر، نفوذ عمیق و خدانگاهی که حاکی از صدق و پاکی عمیق قلب است، این‌ها همه (پس از مقام نیل ناپذیر پیامبران و امامان) بدان گونه که در امام خمینی است در کمتر کسی به هم می‌رسد و این حاکی است  از عنایت خاص ازلی و زمینه تقدیر که خداوند برای این برهه از تاریخ اسلام و حفظ دین و دفاع از حقوق محرومین حضور این انسان بزرگ را در حیات بشری مقدر کرده است.»[۱]

آری، شخصیت والایی چون امام خمینی (ره) بود که به نقش و جایگاه زن مسلمان در جامعه اهمیت فراوانی داد تا آنجا که سیمای زن در اسلام، عرصه‌های حضور زنان در اجتماع، تحول جایگاه زن با وقوع انقلاب اسلامی و همچنین نقش زنان در بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه برخاسته از تفکر غنی و توانمند ایشان است. نگاه امام (ره) نگاهی جامع به ابعاد وجودی زن می‌باشد و نقش آفرینی زن را از نگاه اسلام نقشی متعالی، سالم، سازنده، انسان ساز، سرنوشت ساز و کامل کننده نیمی دیگر از جامعه و سازنده جوامع و نظام‌ها می‌داند. همچنان که از نظر اسلام، زن موجودی والا و ارزشمند است که در عرصه‌های فردی، اجتماعی و خانوادگی توان رسیدن به بالاترین جایگاه انسانی را دارد.

 اما، دیدگاه غرب در مورد زن، مصرف‌گرا و ناعادلانه است و غرب نیازمند تجدید نظر در این امرمی باشد. همان گونه که در رژیم طاغوت اندیشه غرب سعی در نفوذ بر فرهنگ کشور داشت ویکی از مصادیق بارز آن غائله انجمن‌های ایالتى و ولایتى بود.

 

غائله انجمن‌های ایالتى و ولایتى

انجمن‌های ایالتى و ولایتى در اصل‌های  ٩١  و  ٩٢  متمم قانون اساسى مشروطه پیش‌بینی شده و نظامنامه مصوب مجلس اول شرایط انتخاب شوندگان و انتخاب‌کنندگان را مسلمان بودن، سوگند به قرآن و عدم اجازه رأى به زنان اعلام کرده بود. ولى از آن زمان تا  ١٣۴٠  ه. ش. مسکوت مانده بود. در این سال شاه روى اغراض سوئى که علیه اسلام در پیش گرفته بود این موضوع را با توجه به دوران فترت مجلس با عنوان تصویب‌نامه ابتدا در دولت اقبال مطرح و سپس در دولت عَلَم به تصویب رساند. موضوع انجمن‌های ایالتى و ولایتى نخستین برخورد امام (ره) با دولت عَلَم بود که در ادامه آن حوادث و درگیری‌های بزرگ‌تری پدید آمد که به مقابله امام با شاه انجامید. مطبوعات روز  ١۶  مهر  ١٣۴١  هـ. ش اعلام داشتند که دولت لایحه انجمن‌های ایالتى و ولایتى جدید را تصویب کرد.[۲] در متن این تصویب نامه قید اسلام از شرایط انتخاب کنندگان Top of Formو انتخاب شوندگان حذف شده بود و در مراسم سوگند به جاى قرآن، آورده شده بود و دراین میان به زنان نیز حق رأى داده شده بود. هدف از این تصویب‌نامه در هیأت دولت که در زمان تعطیلى طولانى مجلس، آن هم خلاف قانون اساسی صورت مى‌گرفت، این بود که گناه تیره‌بختى زنان را به گردن اسلام و قانون اساسی انداخته و زمینه را جهت اسلام‌زدایى کشور و قانون اساسى و سپردن پست های حساس به دست عوامل بیگانه که تحت عنوان اقلیت‌های مذهبى به خیانت، جاسوسى و بیگانه‌پرستی مشغول بودند هموار مى‌ساخت. امام خمینى (ره) که توطئه دشمن را دریافته بودند و آن را مقدمه‌اى براى اجرای برنامه‌های ضد اسلامی دیگر شاه مى‌دانستند، بلافاصله علماى طراز اول قم را دعوت به مشورت نمودند و در پایان جلسه، این تصمیمات گرفته شد:

«طى تلگرافى به شاه، مخالفت مراجع و علما با لایحه، اعلام و لغو فورى آن درخواست شد؛ علماى تهران شهرستان‌ها از طریق نامه و… در جریان امر قرار داده شوند و هفته‌اى یک بار یا بیشترجلسه مشورت بین علما برقرار شود تا تصمیمات با وحدت نظر و عمل توأم گردد. »

شاه شش روز بعد در تلگرافى به امام (ره) و سه تن از مراجع قم این تغییرات را غیر مهمّ و نتیجه وضعیت زمانه دانست و آن را به دولت محول کرد. پس از ارجاع تلگراف علما به عَلَم، مراجِع قم تلگرافى به عَلَم مخابره کردند ولى عَلَم به جاى عذرخواهى، در یکى از سخنرانی‌های خود هرگونه اخلال‌گرى را محکوم و اقدامات مراجع و علما را حرکتی ارتجاعی دانست. سرانجام پس از یک ماه و نیم، دولت در برابر اعتراض روحانیون و خشم و عصیان مردم تسلیم شد و طى تلگرافى به سه تن از مراجع قم – به جز امام – موافقت خود را با خواسته‌هاى آنان اعلام داشت. هر چند برخى علما پاسخ علم را نشانه عذرخواهى وی دانستند، اما امام (ره) با هوشیارى خود متوجّه حیله شاه شده و پاسخ دولت را کافى ندانستند و خواستار درج آن در روزنامه‌هاى کشور شدند. سرانجام در ۱۰ آذر  ١٣۴١  ه. ش. روزنامه‌ها نوشتند هیأت دولت تصویب کرد که تصویب‌نامه مورخه  ۴١ / ٧ / ١۴  قابل اجرا نخواهد بود.[۳]

از دستاوردهاى قیام مردم علیه تصویب‌نامه مى‌توان آگاه شدن توده‌ها، نمایان ساختن ماهیت ضد اسلامی شاه، دمیدن روح امید، اتّحاد و هماهنگى دینى علماى روحانى و مردم و…را نام برد. اندکى بعد، رژیم شاه سعى کرد با دستاویز قرار دادن نقش زن و حقوق او در لایحه انجمن‌های ایالتى و ولایتى و با استفاده از ۱۷ دى (روز کشف حجاب) اعتبار از دست رفته خویش را جبران کند و با به خیابان کشاندن اجبارى زنان کارمند، دختران دانش‌آموز و… قدرت خود را به رخ روحانیت و مردم بکشد ولى با تصمیم امام (ره) مبنى بر اینکه، اگر این روز جشن گرفته شود به مناسبت فاجعه مسجد گوهرشاد که در چنین روزى رخ داده بود، عزاى ملى اعلام مى‌کند، رژیم را از گفته خود منصرف کرد.[۴]

 

زن، مربی جامعه

چنین تدابیری برای بیداری زنان از سوی امام خمینی (ره) در لحظه لحظه شکل گیری انقلاب فراوان یافت می‌شود. تاکید ایشان بر مسئولیت مادران که مربی جامعه هستند، نیز ازجمله این موارد است. چنانچه ایشان به مناسبت اعلام سالروز ولادت حضرت فاطمه (س) به عنوان روز زن پیامی صادر کردند، امام (ره) در بخشی از پیام خود، ضمن بیان مقام والای حضرت فاطمه زهرا (س) یادآور شدند:

«تمام ابعادی که برای زن متصور است و برای یک انسان متصور است، در فاطمه زهرا (س) جلوه کرده و بوده است. یک زن روحانی، یک زن ملکوتی، یک انسان به تمام معنا انسان، تمام نسخه انسانیت، تمام حقیقت زن، تمام حقیقت انسان، او زن معمولی نیست. این موجود ملکوتی است که در عالم به صورت انسان ظاهر شده است، بلکه موجود الهی جبروتی، در صورت یک زن ظاهر شده است».

 ایشان در قسمت دیگری از پیام خود به مسئولیت و شأن زنان پرداخته و نوشته‌اند:

 «زن مربی جامعه است. از دامن زن انسان‌ها پیدا می‌شود. مرحله اول مرد و زن صحیح، از دامن زن است. مربی انسان‌ها زن است. سعادت و شقاوت کشورها بسته به وجود زن است. زن با تربیت صحیح خودش انسان درست می‌کند و با تربیت صحیح خودش کشور را آباد می‌کند. مبدأ همه سعادت‌ها از دامن زن بلند می‌شود؛ زن مبدأ همه خیرات است.»[۵] ( ١٣۵٨/ ٣ / ۴  )

 

ویژگی‌های حضرت زهرا (س) در کلام امام (ره)

« فردا روز زن است، روز زنى است که عالم به او افتخار دارد. روز زنى است که دخترش در مقابل حکومت‌هاى جبار ایستاد و آن خطبه را خواند و آن حرف را زد، آن حرف‌ها را زد که همه مى‌دانید. » (۲۶/۲/۵۸)

«روز بزرگى است، یک زن در دنیا آمد که مقابل همه مردان است. یک زن به دنیا آمد که نمونه انسان است، یک زن به دنیا آمد که تمام هویّت انسانى در او جلوه گر است. پس روز، روز بزرگى است؛ روز شما زنان است. » (۲۷/۲/۵۸) 

« اگر روزى باید روز زن باشد، چه روزى والاتر و افتخارآمیزتر از روز ولادت با سعادت فاطمه زهرا (س)، زنى که افتخار خاندان وحى و چون خورشیدى بر تارک اسلام عزیز مى‌درخشد. » (۱۵/۲/۵۹  )

«این ولادت با سعادت، در زمان و محیطى واقع شد که زن به عنوان یک انسان مطرح نبود و وجود او موجب سرافکندگى خاندانش در نزد اقوام مختلف جاهلیت به شمار مى‌رفت. در چنین محیط فاسد و وحشت‌زایی، پیامبر بزرگ اسلام (ص) دست زن را گرفت و از منجلاب عادات جاهلیت نجات بخشید. تاریخ اسلام گواه احترامات بى‌حد رسول خدا (ص)، به این مولود شریف است، تا نشان دهد که زن، بزرگى ویژه‌اى در جامعه دارد که اگر برتر از مرد نباشد، کمتر نیست.» [۶] (۴/۲/۶۰)

 

تربیت فرزند از مرد برنمی‌آید

یکی از نزدیکان امام خمینی (ره) می‌گوید:

«ایشان نقش مادر را در خانه خیلی تعیین کننده می‌دانستند و به تربیت بچه‌ها بسیار اهمیت می‌دادند. گاهی که ما شوخی می‌کردیم و می‌گفتیم پس زن باید همیشه در خانه بماند، می‌گفتند شما خانه را کم نگیرید تربیت بچه‌ها کم نیست. اگر کسی بتواند یک نفر را تربیت کند خدمت بزرگی به جامعه کرده است. ایشان معتقد بودند که تربیت فرزند از مرد برنمی‌آید و این کار دقیقاً به زن بستگی دارد چون عاطفه زن بیشتر است و قوام خانواده هم باید بر اساس محبت و عاطفه باشد.» [۷]

حال این سوال پیش می‌آید که با چنین مسئولیت‌هایی آیا درست است که در توضیح المسائل گفته شده: بهتر است که زن در خانه نماز بخواند؟ پس حضور وی در اجتماع چه می‌شود؟ اگر بیان شده است که برای زن بهتر است نمازش را در خانه بخواند و از لزوم حضور در نماز جمعه معاف شده است در راستای مراعات حال زن و حفظ حرمت و آسان گرفتن بر اوست نه برای خانه نشینی زن و عدم حضورش در اجتماعات؛ لذا زن نیز می‌تواند در مسجد حاضر گردد و یا در نماز جمعه شرکت کند و مانند سایرین از ثواب این عبادات بهره‌مند گردد.

حضرت امام خمینی (ره) در پاسخ به این سؤال که آیا شرکت بانوان در نمازهای جماعت یومیه و نماز جمعه کراهت دارد یا خیر؟ می‌فرمایند:

«کراهت ندارد، بلکه در بعضی موارد مطلوب است.»[۸]

از دامن زن مرد به معراج می‌رود

مادران در محیط خانه وظیفه خطیر و مهم تربیت فرزندان را برعهده دارند. امام (ره) در بیان این جایگاه مهم و حیاتی خطاب به زنان می‌فرمایند:

«شما این مسئولیت بزرگ را دارید که باید بچه‌های خودتان را که نوزاد هستند و نفوس‌شان تربیت را زود قبول می‌کند، خوب و بد را زود قبول می‌کند، شما از اول طوری که این بچه‌ها در دامان شما بزرگ می‌شوند، مسئول افعال و اعمال آن‌ها هستید، همان‌طوری که اگر یک بچه خوب تربیت کنید ممکن است سعادت یک ملت را همان یک بچه تأمین کند، یک بچه‌ای که در دامن مادر تربیتش اسلامی نباشد، تربیت انسانی نباشد، انحراف داشته باشد، ممکن است بعدها یک جامعه را به فساد بکشد.»

ایشان همچنین در مورد رسالت مادری و جایگاه مادر به عنوان یک معلم فرمودند:

«این تربیت باید از دامن شما خانم‌ها شروع بشود. از دامن شما باید این مطلب شروع بشود که بچه‌ها را تربیت کنید، یک تربیت صحیح اسلامی. به اینکه خودتان وقتی بچه در دامنتان هست، همه چشم و گوشش به فعل و قول شماست، اگر معلم یک معلم صحیحی باشد، از مدرسه این افراد صحیح بیرون می‌آیند و یک جامعه صحیح می‌شود. در مادریتان هم باید تهذیب کنید، یک افراد صحیح تحویل جامعه بدهید، یک جامعه را صحیح کنید.» (قاسمی، ۱۳۹۱)

 

حضور زنان دستاورد انقلاب اسلامى بود یا انقلاب اسلامى دستاورد حضور زنان؟

رهبر انقلاب اسلامى، حضور زنان را «معجزه بزرگ اسلام» مى‌نامند و نتیجه «نور ایمان» و «قدرت اسلام و قرآن» و علت تحول زنان را «اسلامى بودن انقلاب» مى‌شمارند. این حضور «آتشى الهى» است که خداوند آن را روشن کرده است. تحولى که «بزرگ‌ترین ثمره انقلاب» می باشد و حضرتش از آن به «عظمت» یاد مى‌کنند و آن‌را بزرگ‌تر از «پیروزى انقلاب» مى‌دانند. سپس به اراده الهى و با قدرت اسلام و «انقلاب اسلامى» بوده است که زنان ایرانى متحول شده‌اند، احساس وظیفه نموده و در صحنه‌هاى مختلف انقلاب حضور یافته‌اند؛ از این جهت است که زنان «مدیون» و «وامدار» اسلام و انقلاب اسلامى مى‌باشند. اما از سوى دیگر، این حضور زنان در عرصه‌هاى مختلف است که «تضمین کننده پیروزى» است و اسلام را بیمه مى‌کند. [۹]

بدین گونه است که اسلام و انقلاب «مرهون» زنان مى‌گردد و روایت «حسین منى و انا من حسین» که یک «دور عاشقانه» است – و نه «دور باطل فلسفى» – مصداقى دیگر مى‌یابد که زنان به دست اسلام آزاد مى‌شوند و اسلام به دست آنان آزاد مى‌گردد. آزادى زنان ایرانى مرهون انقلاب اسلامى مى‌شود و انقلاب اسلامى وامدار زنان متعهد. حضور اجتماعى زنان، احیاء اسلام است یا پشت پا زدن به آن!؟

این سؤال نیز بکّرات قبل از پیروزى انقلاب اسلامى از شخص حضرت امام (ره) سؤال مى‌شود و از آن جمله، یکى از اساتید دانشگاه «روتکرز» آمریکا، حضرتش در پاسخ مى‌فرمایند: «تبلیغات سوء شاه و کسانى که با پول شاه خریده شده‌اند چنان موضوع آزادى زن را براى مردم مشتبه کرده‌اند که خیال مى‌کنند اسلام آمده است که فقط زن را خانه‌نشین کند چرا با درس خواندن زن مخالف باشیم؟ چرا با کار کردن او مخالف باشیم؟ چرا زن نتواند کارهاى دولتى انجام دهد؟ چرا با مسافرت کردن مخالفت کنیم؟ زن چون مرد در تمام این‌ها آزاد است. زن هرگز با مرد فرقى ندارد.»

 ایشان هنگامى که هنوز در تبعید به سر مى‌برند در این باره مى‌فرمایند: «این تبلیغات که اگر اسلام پیدا شد مثلاً دیگر زن‌ها باید بروند توى خانه‌ها بنشینند و قفلى هم به درش بزنند که بیرون نیایند، چه حرف غلطى است که به اسلام نسبت بدهند! و استدلال مى‌فرمایند که «صدر اسلام زن‌ها توى لشکرها هم بودند، توى میدان‌های جنگ هم مى‌رفتند». [۱۰]

 امام (ره) با اشاره به حضور مؤثر زنان در نهضت‌های صد ساله اخیر که به رهبرى روحانیت شیعه در کشور به وقوع پیوسته مى‌فرمایند: «کسى که تاریخ این صدساله را مطالعه کرده مى‌داند که در جنبش‌های اصیلى که در ایران بوده است قبل از این دوره رژیم پهلوى، جنبش تنباکو، جنبش مشروطیت، زن‌ها همدوش با مردها فعالیت مى‌کردند. زن‌ها در جامعه بودند و با مردها راجع به امور سیاسی، امور اجتماعى و گرفتاری‌های مملکت خودشان فعالیت مى‌کردند؛ همان طورى که مردها در آن وقت قیام مى‌کردند، قیام مى‌کردند.» [۱۱]

 

دستاوردهاى فرهنگى انقلاب اسلامى

یکی از دستاوردهاى فرهنگى انقلاب اسلامى نفى مظاهر فرهنگى غرب و مقابله با تهاجم فرهنگى بود. استعمار نو شگردهاى خود را براى غارت اموال و منابع کشورهاى جهان سوم بر پایه‌سلطه فرهنگى استوار ساخته است. بیگانه ساختن مسلمانان از فرهنگ اصیل اسلامى همواره از بارزترین توطئه‌هاى استعمارگران در تثبیت سلطه بر کشورهاى اسلامى بوده است. امام (ره) با درک عمیق از علل عقب‌ماندگی مسلمانان آنان را چنین مورد خطاب قرار مى‌دهد:

«چنان غرب در نظر یک قشرى از این ملت جلوه کرده است که گمان مى‌کنیم غیر از غرب، دیگر هیچ چیز نیست این وابستگى فکرى، عقلى و مغزى غربى منشأ اکثر بدبختی‌های ملت‌ها و ملت ما نیز هست.»

پس از انقلاب اسلامى، احیاى فرهنگ اسلامى و ارزش‌های آن مورد توجه قرار گرفت و علاوه بر مراکز آموزشى کشور رسانه‌هاى گروهى اعم از صدا و سیما، روزنامه‌ها، مجلات، سینما، تئاتر و سایر وسایل هنرى فرهنگى در جهت رشد فرهنگ جامعه اسلامی به کار گرفته شدند. [۱۲]

یکى دیگر از دستاوردهاى فرهنگى انقلاب، مشخص شدن جایگاه واقعى زن مسلمان در خانه و اجتماع بود. بر اساس خودباختگی فرهنگى و رواج ارزش‌های غربی در عصر پهلوى، هویّت اسلامى زن مسلمان ایرانى مورد تهدید واقع شده بود. در جامعه به تدریج فرهنگ برهنگى و بى عفتى رواج مى‌یافت و از فعالیت‌های اجتماعى و مفید زنان کاسته مى‌شد. پس از انقلاب اسلامى جایگاه زن در جامعه اسلامى تبیین شد و همان گونه که زنان در جریان انقلاب فعالیت داشتند پس از انقلاب نیز به جایگاه واقعى که مسئولیت در برابر مصالح اجتماعی و سیاسى جامعه و حضور فعال در صحنه‌هاى مختلف (هشت سال دفاع مقدس) بود دست یافتند. [۱۳]

 

بیانات امام خمینی (ره) درباره نقش زنان در تحولات جامعه اسلامی

دامن مادر بزرگ‌ترین مدرسه‌ای است که بچه در آنجا تربیت می‌شود. یعنی اول مرتبه تربیت، تربیت بچه است در دامن مادر است. آنچه که بچه از مادر می‌شنود غیر از آن چیزی است که از معلم می‌شنود؛ انسان درست کردن، یک وظیفه انسانی است، یک وظیفه الهی است، یک امر شریف است.

-زن یکتا موجودی است که می‌تواند از دامن خود افرادی به جامعه تحویل دهد که از برکاتشان جامعه به استقامت و ارزش‌های والای انسانی کشیده شود و می‌تواند به عکس آن باشد.

– وظیفه زن‌ها انسان سازی است. اگر زن‌های انسان ساز از ملت‌ها گرفته بشود، ملت‌ها به شکست و انحطاط مبدل خواهند شد، شکست خواهند خورد، منحط خواهند شد. زن‌ها هستند که ملت‌ها را تقویت می‌کنند، شجاع می‌کنند.

-در صورتی که از دامن همین مادرها مالک اشترها پیدا می‌شود. از دامن همین مادرها حسین بن علی پیدا می‌شود. از دامن همین مادرها اشخاص بزرگ پیدا می‌شوند که یک ملت را نجات می‌دهند.

-وقتی مردها ببینند که خانم‌ها آمدند در مقابل توپ و تانک، آن‌ها بیشتر اقدام می‌کنند. (قاسمی، ۱۳۹۱)

 

معروف‌ترین کلام امام خمینی (ره) پیرامون نقش موثر تربیتی زن در اسلام

در نهایت معروف‌ترین کلام حضرت امام خمینی (ره) پیرامون نقش موثر تربیتی زن در اسلام که موجبات کسب مراتب و مدارج ایمانی مردان می‌گردد، را تکرار می‌نماییم: «از دامن زن مرد به معراج می‌رود.»   زن یکتا موجودی است که می‌تواند از دامن خود افرادی به جامعه تحویل دهد که از برکاتشان یک جامعه بلکه جامعه‌ها به استقامت و ارزش‌های والای انسانی کشیده شوند.  قرآن کریم انسان ساز است و زنان نیز انسان ساز. [۱۴]آری، دامن زنان مقاوم و صبور ایرانی بود که با بیداری و استقامت خود توانستند درخت انقلاب را با جوهر وجود عزیزانشان (همسران، فرزندان و برادران) پابرجا ساخته و الگویی برای زنان مسلمان جهان شوند. چنانکه در فلسطین، لبنان و سایر کشورهای مسلمان جهان همواره شاهد حضور زنان آگاه و بیدار در تداوم جهاد فی سبیل لله هستیم.

وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاء عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ (آل عمران،۱۶۹)

«هرگز کسانى را که در راه خدا کشته شده‏اند مرده مپندار بلکه زنده‏اند و نزد پروردگارشان روزى می‌خورند.»

 

منابع:

۱-قرآن کریم.

۲- جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام خمینی(ره)، قم، ج ٢ .

۳- جمعی از نویسندگان (١٣٧۶)  ، انقلاب اسلامی و انقلاب‌های جهان، قم، معاونت آموزش سازمان عقیدتی سیاسی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.

۴-قاسمی، ثمانه (۱۳۹۱)، حماسه یاس‌ها، تهران، آرام دل.

۵- جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام خمینی (ره)، قم، ج ۴.

 

[۱] دانشنامه امام خمینی(ره)، ج ٢ ،  ٨٧٧ 

[۲] – انقلاب اسلامی و انقلاب‌های جهان،١٣٧۶ ص ۴۹

[۳] – همان،  ص ۵۰

[۴] همان، ص ۵۱

[۵] دانشنامه امام خمینی(ره)، ج ٢ ، ص۷۹۴

[۶] همان، ص ۸۲۸۸

[۷] همان، ص ۶۵٧٠

[۸] دانشنامه امام خمینی(ره)، ج ۴ ، ص۹

[۹] دانشنامه امام خمینی(ره)، ج ٢، ص ۶٠٨۶ 

[۱۰] همان، ص ۶٠٨۷

[۱۱] همان، ص ۶٠٨٨

[۱۲] انقلاب اسلامی و انقلاب‌های جهان،١٣٧۶ ،  ص ۱۰۹

[۱۳] همان، ص ۱۱۰

[۱۴] دانشنامه امام خمینی(ره)، ج ۴ ، ص۱۹۷

 /انتهای متن/

2 دیدگاه ها

  1. رئوفه می‌گه:

    خیلی فرق است میان آدمهایی که فقط شعار حمایت از حقوق زنان را میدهند با کسانی که واقعا معتقد به ادای حقوق زنان هستند. امام واقعا به الهی بودن وجود زنان معتقد بود و بر همین مبنا هم از حضور اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و فرهنگی زنان در جامعه حمایت میکرد
    ممنون از مطلب خوبتون

  2. مهناز می‌گه:

    با سلام. خیلی جالب بود. ممنون.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

کلیه حقوق متعلق به مجتمع رسانه ای اطلس می باشد