به همه زنها در مشرق و مغرب عالم اعلام کن

من نماینده تمام زنان عالم هستم به سوى شما. هیچ زنى در مشرق یا در مغرب نیست مگر این که وقتى سخن مرا بشنود آن را مى پذیرد، زیرا شما پیامبر همه جوامع بشرى هستید واین سؤال عموم زنان از شماست: ما زنها
این سخنان اسماء دختر یزید انصاری از صحابه پیامبر ملقب به خطیب زنان است که روزی به نمایندگی از زنان مسلمان خدمت رسول خدا رسید برای یک پرسش مهم.

0

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی وقتی امام خمینی(ره) روز میلاد حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) را روز «زن» نامید، همه زنان مسلمان ایران و حتی زنان مسلمان بسیاری از کشورها از این ابتکار استقبال کردند.

ابتکار امام عزیز(ره) برای این انتخاب، هم باعث توجه دادن بانوان به سوی تعالی و رشد شخصیتی آنها می شد و هم مردان را متوجه عظمت وجودی بانوان سرزمین مان می کرد؛

عظمتی که برگرفته از نگاه پرکرامت قرآن و اسلام به «زن» است؛ اسلامی که در برابر مطالبه گری به حق زنان نقش حمایتی دارد.

نشانه های روشن این حمایت را در تاریخ صدر اسلام باید دید.

                                          ***

در طول تاریخ ۲۳ سال پیامبری حضرت رسول ختمی مرتبت (صلی الله علیه و آله) چندین دفعه پیش آمد که بانوانی از ایشان درباره حقوق خود مطالبه گری کردند. در مقابل این مطالبه گری، هم آیاتی در حمایت از ایشان نازل شد و هم پیامبر مهربانی ها با کلام شان از زنان حمایت کردند و پاسخ شان را با کرامت و تمجید از آنها بیان کردند.

اما دو نمونه از آن مطالبه گری ها:

 

پس سهم زنان چه می شود؟

روزی «امّ سلمه» همسر مومن و بزرگ رسول خدا از ایشان پرسید: مردان از ثواب جهاد و هجرت بهره مند هستند، پس سهم زنان در هجرت و جهاد چه می شود؟

در پاسخ این مطالبه گری امّ سلمه آیه ۱۹۵ سوره آل عمران نازل شد:

«پس پروردگارشان دعاى آنان را اجابت کرد که من عمل هیچ صاحب عملى از شما را از مرد یا زن که همه از یکدیگرید، تباه نمى ‏کنم. پس کسانى که هجرت کرده و از خانه ‏هاى خود رانده شده و در راه من آزار دیده و جنگیده و کشته شده‏ اند بدیهای شان را از آنان مى‏ زدایم و آنان را در باغ هایى که از زیر آن نهرها روان است درمى ‏آورم، [این] پاداشى است از جانب خدا و پاداش نیکو نزد خداست[۱]

 

من نماینده تمام زنان هستم

اسماء دختر یزید انصاری از صحابه پیامبر گرامی اسلام و از راویان حدیث است. به جهت شخصیت محکم و حکیمانه صحبت کردنش به او لقب «خطیب زنان» داده شده است.

این بانو روزی به نمایندگی از زنان مسلمان خدمت رسول خدا رسید و پرسید:

«یا رسول الله! پدر و مادرم و وجودم به فدایت.

من نماینده تمام زنان هستم به سوى شما، این سؤال، تنها سؤال زنان انصار و زنان مدینه نیست، بلکه سؤال همه زنهاست و هیچ زنى در مشرق یا در مغرب نیست مگر این که وقتى سخن مرا بشنود آن را مى پذیرد، پس من در حقیقت نماینده همه زنان عالم هستم، زیرا شما پیامبر همه جوامع بشرى اعم از زن ومرد هستید واین سؤال عموم زنان از شماست.

ما زنها خانه نشین و محصور و حامل فرزندان شما مردان هستیم. و شما مردها بر ما فضیلت دارید، براى این که در نماز جمعه وجماعت، در عیادت بیمار، در تشییع جنازه شرکت مى کنید. شما مکرر مى توانید به حج بروید و بالاتر از همه جهاد فى سبیل الله وظیفه شماست و ما محرومیم. شما اگر به عنوان حج یا جهاد حرکت کردید، ما باید در خانه ها بنشینیم واموال تان را حفظ کنیم، لباسهایت ان را ببافیم، فرزندان شما را تربیت کنیم.

پس ما زنها با شما مردها در هیچ یک از فضیلت ها شریک نیستیم؟»

رسول خدا رو به اصحاب خود کردند و فرمودند: شما تاکنون زنى به این فضیلت دیده اید که در مسائل دینى اینچنین سؤال کند؟

اصحاب گفتند: ما فکر نمى کردیم زن به این مقام برسد.

 

پاسخ به سوال خطیب زنان

آن وقت پیامبر(ص) پس از تحسین از نحوه سؤال کردن او، در پاسخ فرمودند:

«اى زن برگرد به همه زنهایى که تو نماینده آنهایى، چه در مشرق و چه در مغرب، اعلام کن:

که مسئولیت تربیت خانواده و تشکیل خانه، شوهردارى، حسن تبعل که چشم شوهر در بیرون به گناه گشوده نشود و گوشش در بیرون منزل به گناه و آهنگ باطل باز نشود، و دستش به خیانت باز نشود، نیک شوهردارى کردن و خانواده را حفظ کردن و ارکان خانه را به دوش کشیدن، حفظ اولاد واموال و تامین آبرو، معادل همه آن فضائل است که بر شمردى.»

                                              ***

و همین دو نمونه نشان می دهد که اسلام با در نظر گرفتن همه شئون آفرینش و خلقت به نیازهای مادی و معنوی زن، توجه کرده و بهترین پاسخ را داده است.

پیامبر اسلام از مطالبه گری به حق زنان دفاع و حمایت می کند و برای آنان شأنی عظیم قائل است که نه تنها او را همطراز مردان، بلکه به سبب داشتن مقام مادری، بالاتر از مردان قرار داده است. ضمن این که سیره عملی پیامبر و دختر بزرگوارش فاطمه (س) نشان می دهد که زنان ضمن این که دانرمدار خانواده طراز اسلام بوده اند و این کانون حیاتی برای ادامه بقای مادی و معنوی جوامع را حفاظت می کنند، در همه عرصه ها و امور اجتماعی و سیاسی و نظامی و اقتصادی دخیل بوده اند، البته با حفظ همان دائرمداری در خانواده،  که اگر جز این باشد هیچ نقش آفرینی زنان در عرصه های عمومی به ثمری شایسته نخواهد رسید. زیرا که مبنای همه حرکت ها و پیشرفت ها در جامعه بشری انسان های مهذب و توانا هستند که جز از دامن زنان لایق و توانمند بیرون نمی آیند.

 

منابع:

۱- کتاب «زن در آینه جمال و جلال»، آیت الله عبدالله جوادی آملی، انتشارات اسراء، چاپ ۱۳۷۸٫ش، ص ۲۲۹ و ۲۳۰

۲- کتاب «اعلام النساء المومنات»، نوشته محمد حسون و ام علی مشکور، نشر اسوه، چاپ ۱۳۷۹٫ش، ص ۱۴۹ و ۱۵۰

۳- کتاب «شأن نزول آیات»-برگرفته از تفسیر نمونه-، به کوشش محمد جعفر امامی، نشر مدرسه علی بن ابیطالب، چاپ اول، ص ۱۲۷

 

[۱] -«فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لَا أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْکُمْ مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذِینَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِیَارِهِمْ وَأُوذُوا فِی سَبِیلِی وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ»